15. NATUURKUNDIGE BEGRIPPENIn dit hoofdstuk zullen een aantal begrippen uit de elektriciteitsleer worden besproken. Indien uvertrouwd bent met deze begrippen, dan kunt u dit hoofdstuk overslaan.15.1 GelijkstroomGelijkstroom is stroom die in één richting stroomt. Een bekend voorbeeld hiervan is de batterij.15.2 W isselstroomWisselstroom is stroom waarvan de stroomrichting wisselt. Bij de Europese netstroom gebeurtdat honderd keer per seconde. Dit ‘ompolen’ kan ook als een golflijn voorgesteld worden. Duurteen hele golf (een opwaartse en een neerwaartse beweging) één seconde, dan wordt gesprokenvan 1 Hertz (Hz). De Europese netstroom heeft 50 opwaartse en 50 neerwaartse bewegingenper seconde, we spreken van 50 Hz. In Amerika is er overal 60 Hz.15.3 Elektrische spanningDe maateenheid voor elektrische spanning is Volt. Een batterij, dit is gelijkstroom, kan bijvoorbeeldeen spanning hebben van 1½ V, een autoaccu geeft meestal 12 of 24 V. De netspanningbedraagt 220-230 V.Er bestaat ook draaistroom, dat is stroom van drie x 230 V, waarvan de amplitude ten opzichtevan elkaar (120 graden) verschoven is. De spanning bedraagt dan 380 V. Evt illustratie15.4 Stroomsterkte en vermogenDe stroomsterkte wordt in Ampère (A) uitgedrukt. Spanning x stroomsterkte = vermogen. Alsvoorbeeld: een lamp heeft een vermogen van 60 Watt, bij 230 V betekent dit een stroomsterktevan 0,27 A, dat is niet erg veel. Wordt er echter een elektrisch kacheltje gebruikt op maximaalvermogen van 3500 W, dan wordt daarmee de volledige ruimte van 16 A van de stroomgroepgebruikt. Iedere andere stroomverbruiker die erbij wordt ingeschakeld zal de stop laten doorslaan.De meeste leidingen zijn bij 16 Ampère gezekerd. Reden waarom het niet mogelijk is om én eenelektrische oven én een wasmachine gelijktijdig op één groep aan te zetten. De oven gebruiktca. 2000W, de wasmachine ook ongeveer zoveel, bij elkaar is dat meer dan 18 A. Redenwaarom een groep op 16 A gezekerd wordt, is omdat hoe groter de stroomsterkte is hoe meerwarmte in de draad wordt ontwikkeld ten gevolge van de weerstand van de draad zelf. De draadzou bij een hogere stroomsterkte te warm kunnen worden, waardoor brand kan ontstaan.Een dunne draad heeft een grotere weerstand dan een dikkere draad. Gloeilampen werkenvolgens dat principe, er wordt een dunne draad gebruikt die warm wordt en dan gaat gloeien.Uit bovenstaande kan geconcludeerd worden dat een 12 Volt installatie dikkere draden nodigheeft dan een 230 Volt installatie. Zie de volgende berekening: Een 12V/25W lamp heeft eenstroomsterkte van ruim 2 A nodig; een 230V/25W lamp heeft een stroomsterkte van 0,11 A.15.5 FrequentieZoals bij wisselstroom al bleek, wordt er gesproken over frequenties. De frequentie is maatgevendvoor de golflengte of omgekeerd. De frequentie-bereiken kunnen in een aantal verschillendegroepen ingedeeld worden.1. Het bereik van de ELF-frequenties, Extremely Low Frequency, met een frequentiebereikvan 0 tot 300 Hz. De belangrijkste bronnen van ELF-velden zijn:• Binnenshuis: het elektriciteitsnet met alle daarop aangesloten apparaten,Aspect Frequentie EenheidElektrische wisselvelden laagfrequent (< 100 kHz) Volt/Meter V/mMagnetische wisselvelden laagfrequent (< 100 kHz) Tesla (T) / Gauss (G)Elektromagnetische veldenhoogfrequent (> 100 kHz)Magnetische- en el. velden zijnverweven. W/m² (ìW/m²)Elektrische gelijkvelden Volt (V)Magnetische gelijkvelden Tesla / GaussDe verschillende soorten velden met de frequenties en eenheden waarin ze worden uitgedrukt.15.6 Elektrische wisselvelden (Hoofdstuk 4.1)Deze velden worden veroorzaakt door het feit dat iets onder spanning staat. Dat wil zeggen hetis aangesloten op het elektriciteitsnet. Dus alle leidingen, stopcontacten, lampen, apparaten dieaangesloten zijn op het net, stralen dit elektrische wisselveld uit. Ook zonder dat er stroomloopt. Zelfs hele muren kunnen dit veld uitstralen.Het veroorzaakte veld heeft een stervormige uitbreiding en neemt vrij snel met toenemendeafstand tot de bron weer af. Het elektrische veld is afschermbaar, de meeste bouwmaterialenschermen het elektrische wisselveld reeds behoorlijk af, aluminiumfolie dat goed geaard is kanvolledig afschermen. De meeteenheid van elektrische wisselvelden is V/m.15.7 M agnetische wisselvelden (Hoofdstuk 4.2)De veroorzaker van magnetische wisselvelden is de elektrische stroom die vloeit. Een aansluitingop het net alleen is niet genoeg, het apparaat moet aanstaan of de lamp moet branden, dantreden deze velden pas op. De sterkte van het veld is afhankelijk van de stroomsterkte (Ampere),hoe meer stroom er vloeit hoe sterker het magneetveld is. Het neemt met toenemendeafstand van de bron vrij snel af.Het veld breidt zich in concentrische cirkels rond de bron uit, als een steen die je in het watergooit. Afschermen is nagenoeg niet mogelijk. Dik metaal heeft een geringe afschermende werking.Magnetische velden zijn wel af te schermen met Mu-metaal, een bijzondere en zeer kostbarelegering.De meeteenheid van magnetische velden (magnetische fluxdichtheid) is Tesla .Het magnetische wisselveld is niet met een kompas vast te stellen, zo snel kan de wijzer vanhet kompas niet draaien, nl. 100/ seconde.Een belangrijke eigenschap van een magnetisch wisselveld is de mogelijkheid binnen dit veldeen stroom te induceren. Zo kunnen willekeurige spanningen opgewekt worden afhankelijk vanhet aantal windingen bij de spoel. Er kan van 220V laagspanning gemaakt worden. Ook omgekeerdkan van 12V in de auto 30.000 V gemaakt worden door de bobine. Deze spanning isnoodzakelijk om de vonk in de bougie te laten overspringen. Bij een overspringende vonk vindtde ontsteking plaats van het benzine luchtmengsel. Het zal duidelijk zijn dat hier grote magneetveldenkunnen ontstaan.15.8 Elektromagnetische golven (Hoofdstuk 5)Elektromagnetische golven ontstaan hoofdzakelijk door zenders, maar kunnen ook veroorzaaktworden door apparaten (beeldschermen) en verlichting. Ze staan bekend als radio-, televisieentelefoonrichtzenders. Hieronder vallen de FM zenders, korte-, midden- en lange golf, microgolvenen radar. Vanaf het golfbereik 30kHz en hoger komen elektrische en magnetische velden niet meer gescheiden voor.Overal zijn zenders aanwezig, zelfs in onze onmiddellijke nabijheid, het zij voor militaire of civieledoeleinden. Van radar voor vliegtuigen, schepen, militaire doeleinden, tot zenders vanradio, televisie, GSM en UMTS, weer- en spionagesatellieten, politiezenders, taximobilofoon,walkietalkies, alarminstallaties, infrarood gestuurde garagedeur en autoportieren, babyfoon,wireless LAN, laptop. De lijst is te groot om alles op te noemen.15.9 Elektrostatische velden (Hoofdstuk 6.1)Deze worden veroorzaakt door materiaaleigenschappen, meestal kunststoffen en zijn afhankelijkvan de luchtvochtigheid en het aantal bewegingen. Daardoor kunnen elektrostatische ladingenontstaan. Zij worden uitgedrukt in V/m.Wie kent niet de vonk die bij de deurkruk overspringt of de trui die knettert bij het uittrekken?Ook natuurlijke materialen kunnen zich opladen, maar deze lading is meestal positief en nietlangdurig.15.10 Statische magneetvelden (Hoofdstuk 6.2)Een statisch magneetveld kent iedereen, het aardmagneetveld, waardoor met het kompas tebepalen is waar het noorden is. De aarde gedraagt zich als een staafmagneet, de kompasnaaldwordt aangetrokken door de tegenovergestelde pool. De magneetveldlijnen zijn gesloten lijnenvan noord- naar zuidpool. Het statische magneetveld van de aarde is over het algemeen ongeveeroveral even sterk, ca. 50.000 nT. Oftewel 50ìT.Bijna alle metalen kunnen statisch opgeladen worden en hebben daarmee een statisch magneetveld.Ook hier is de meeteenheid Tesla. Met een kompas is vrij gemakkelijk vast te stellenof een statisch magneetveld, anders dan het aardmagneetveld, aanwezig is.Tot zover enige begrippen die met elektriciteit te maken hebben en die met elkaar het fenomeenelektrostress gemeen hebben.

Elektrostress-gezondheid.nl is een initiatief van Lescrauwaet (LLE) BV en NIBE Publishing BV

De inhoud van het boek refereert aan de Standard der Baubiologischen Messtechnik SBM 2008-2015

Deze website toont delen uit het boek welke voor euro 24,95 (ex. porto) is te bestellen

Voor meer informatie kunt u een e-mail sturen naar: info@elektrostress-gezondheid.nl

ISBN 978-90-74510-99-8 / Alle rechten voorbehouden aan de uitgever
.