12. BEiNVLOEDENDE FACTOREN vanBUITENAFVan buitenaf komen er veel stralingsinvloeden op ons af, als hoogspanningsleidingen, transformatorhuisjes,zenders voor GSM en UMTS, maar ook radio, televisie, radar en zaken als trein,tram, snelweg en diverse soorten van straat- en reclameverlichting.12.1 H oogspanningsleidingen en trafo sHoogspanningsleidingen, het woord zegt het al, werken met zeer hoge spanningen van 150 tot400 kiloVolt. In hoeverre de invloed schadelijk is, is wetenschappelijk nauwelijks meer omstreden.Uit Zweeds, Amerikaans en Zwitsers epidemiologisch onderzoek zijn schadelijke invloedenvastgesteld, bijvoorbeeld een significant verhoogde kans op leukemie bij kinderen, maarook op degeneratieve processen zoals Alzheimer en kanker. Diverse onderzoeken zijn door deelektriciteitsmaatschappijen zelf in opdracht gegeven en zij publiceren zelf over de schadelijkheidvan de hoogspanningsleidingen.Bij bovengrondse hoogspanningsleidingen zijn er schadelijke elektrische- en magnetische velden.Het gebouw waarin men verblijft, schermt veelal het elektrische veld af, maar de magnetischecomponent blijft bestaan, zij gaat overal doorheen.In kringen van de bouwbiologie wordt daarom aanbevolen om voldoende afstand te houden vanhoogspanningsleidingen om de storende invloed van de elektromagnetische straling zo veelmogelijk te beperken. Voor gevoelige mensen kan dat betekenen dat een afstand van ca. 300-1.000 meter voor een 380-400kV leiding wordt aanbevolen. Voor een 150 kV leiding wordt eenafstand van ca. 80-300 meter aanbevolen.In woongebieden worden meestal lagere spanningen gebruikt, 10 tot 20 kV. Hiervoor geldendan afstanden van 25-100 meter.Overigens gelden alle bovengenoemde afstanden uitsluitend voor bovengrondse kabels.Ondergrondse kabels hebben een invloed die nauwelijks boven enkele meters uitgaat. Dit komtomdat de verschillende fasen vlak bij elkaar liggen, in tegenstelling tot bovengrondse leidingen.Daardoor is het elektrisch veld uiterst gering of niet aanwezig. Doordat de verschillende fasenin elkaar gedraaid zijn, heffen de magnetische velden elkaar deels op.Uitzonderingen hierop vormen leidingen die een gesloten kring vormen, dan kan de ondergrondseleiding een veel sterkere invloed hebben. Wilt u zekerheid, laat dan een meting verrichten.Transformatoren veroorzaken over het algemeen een groot magnetisch veld. De gemetentransformatorhuisjes vertonen zeer verschillende beelden ten aanzien van de reikwijdte van deinvloed. Zeker zal dat afhankelijk zijn van de spanningverschillen die overbrugd moeten worden.Bij wijktransformatorhuisjes zijn echter geen invloeden van meer dan 100 nT gemeten op eenafstand van meer dan 50 meter. Sommige transformatorhuisjes hebben een invloed die nauwelijksverder reikt dan 10-15 meter. Ook hier geldt weer dat de afstand het verschil maakt. Intwijfelgevallen altijd een meting laten verrichten.12.2 Zenders voor mobiele communicatieOndanks steeds groter verzet onder de bevolking (het NIMBY effect: Not In My BackYard!) komener meer en meer zenders bij in onze directe woonomgeving. Nederland telde volgens hetAntennebureau op 1 december 2010 precies 23.156 zendmasten voor mobiele telefonie onderverdeeldin 9274 zenders voor GSM-900, 3889 zenders voor GSM-1800 en 9992 zendersspeciaal voor UMTS.Het aantal antennes voor GSM-1800 daalt. Eind 2009 stonden er nog 4146 en waren er 8787antennes voor UMTS en 8606 zenders voor GSM-900. Dat betekent wel dat de totale hoeveelheidzenders zich nog steeds uitbreidt en dat we op veel plaatsen rekening moeten houden meteen woud van zenders, tot midden in woongebieden aan toe. Het laat zich op dit moment namelijkniet aanzien dat de zenders zijn tegen te houden. Ongetwijfeld zullen ze verplaatst moetenworden, wanneer algemeen erkend wordt dat deze zenders in de nabijheid van mensenschadelijk zijn. In november 2007 besliste het Parlement van Taiwan dat 1500 antennes voormobiele telefonie ontmanteld moesten worden. De Parlementsleden wilden voorkomen dat ernog antennes geplaatst zouden worden in de buurt van bewoning en scholen. De bestaandeantennes op die locaties moesten worden verwijderd. Nederland is helaas nog lang niet zover!Tijdens het Mobile World Congress, in februari 2010 te Barcelona, werden voor het eerst vraagtekensgeplaatst bij de steeds grotere vraag naar mobiele data. Men verwacht de komende jarennog een 300-voudige groei van het dataverkeer. De vraag naar mobiele telefonie en vooraldataverkeer groeit sneller dan de capaciteit die de telecomaanbieders kunnen bieden. Deskundigenvrezen voor een komende capacity crunch, waarbij de mobiele netwerken mogelijk al in2013 onder de zware belasting zullen instorten. Het steeds groter verzet van de bevolking tegende plaatsing van zendmasten in hun achtertuin zal deze capacity-crunch nog bespoedigen.Wat kunt u doen wanneer u in uw nabijheid zenders voor mobiele communicatie aantreft? Afstandnemen lukt niet, want de zenders komen bij u. Laat een meting verrichten en ga daarnaontstoren en afschermen op basis van de aanbevelingen die voortkomen uit de meting. Zoalsal vaker in dit boek gezegd, het is goed mogelijk om van 100% straling 10% te maken en in veelgevallen is het zelfs mogelijk om er 1% van te maken. Meestal is dat voldoende.12.3 Zenders voor radio en televisieZenders werken over het algemeen met frequenties die liggen tussen 50 kiloHertz voor langegolf zenders en 50 gigaHertz voor de hoogste frequenties. Lange tijd is men uitgegaan van deonschadelijkheid van zenders, omdat de veldsterkte veel te gering zou zijn. Er zijn echter aanwijzingendie er van uitgaan dat een grote veldsterkte niet of nauwelijks schadelijk is, maar degeringe veldsterkte juist wel. Deze zou te dicht in de buurt van de eigen menselijke biologischesystemen komen en daardoor schadelijke effecten kunnen hebben. Het stuurt het bio-informatiesysteemin de war. Wat daar de gevolgen van zijn wordt momenteel steeds duidelijker.In mei 2006 verscheen de 8 jaar geheim gehouden studie over de Zwitserse korte golf zenderSchwarzenburg met een vernietigend rapport over de gezondheidseffecten van de zender opde bevolking van het dorpje Bruegglen waar slaapstoringen 500 %, psychische aandoeningen400%, kanker 300% en diabetes 200% boven de verwachte gemiddelden lagen. Spectaculairwas de observatie dat bij patienten het melatoninegehalte na uitschakeling van de zender eindmaart 1998 met 500 % toenam van bijvoorbeeld 20 naar 100 picogram per milliliter. Beweringendat de bomen rond de zender niet ziek werden van de EM velden klopten, ze waren allendood!In juli 2010 berichtte de Italiaanse krant La Stampa over een onderzoek, in opdracht van hetgerechtshof te Rome, dat aangaf dat mensen die minstens 10 jaar geleefd hadden op minderdan 10 kilometer afstand van de reusachtige zendantennes van Radio Vaticaan een belangrijkrisico liepen om aan kanker te overlijden. Bovendien werd melding gemaakt van een coherentecorrelatie tussen deze blootstelling aan EMV en het risico op leukemie en lymfklierkanker bij kinderen. Het Vaticaan ontkende, maar een Italiaanse rechtbank bevestigde op 24 februari2011 de veroordeling van Radio Vaticaan wegens de elektromagnetische straling. Daarmeekwam een eind aan het al jaren slepende geschil dat door enkele omwonenden uit Santa Mariade Galeria (Cesano), op dertig kilometer ten noorden van Rome, werd aangespannen.Vanuit de bouwbiologie wordt aanbevolen om tenminste 5 km afstand van zenders aan te houden.De aarde wordt echter zo door satellietzenders aangestraald, dat er bijna geen plek meer tevinden is die vrij is van bestraling door zenders. De antenne van de satelliet bundelt het signaalin een bepaalde richting, de vermogensdichtheid ligt echter vaak niet hoger dan 0,003 W/m2 ,al met al dus een relatief lage vermogensdichtheid. Dat heeft alles te maken met het grote oppervlakwaarover de bundel wordt uitgesmeerd. De 30 GHz draaggolf frequentie komt wellichtniet door een dak heen, zeker niet als het dak geisoleerd is met alufolie dakisolatie, en misschienook al niet door de dakpannen, maar dat is niet met zekerheid te zeggen. Het blijft eenfeit dat de bevolking in de buitenlucht wel extra wordt blootgesteld.Een woud van antennes in Italie, ook in Nederland zullen we veel antennes vlak bij elkaar krijgen,waardoor de invloeden sterk zullen zijn. Zie ook hoofdstuk 5.12.4 R adar zendersRadarinstallaties werken met hele hoge draagfrequenties, in het gebied van de megaHertz, enmet hele lage impulsfrequenties, in het gebied van de ELF-frequenties. Juist deze laatstenstaan steeds vaker onder verdenking de schadelijkste te zijn. Uit verschillende studies blijkt datradar invloed kan hebben op hoge bloeddruk, hoofdpijn, geheugenstoornissen, hersenbeschadigingenen op de vorming van kanker. De invloed kan vrij ver reiken. Zie ook het kader over deHAWK affaire op blz. 153.Bij metingen door Wolfgang Maes werd geconstateerd dat op 20 kilometer afstand nog duidelijkeverhoogde velden vast te stellen waren. Een en ander is nadrukkelijk afhankelijk van hettype radar. Niet overal zal de invloed zo groot zijn of tot directe schade aan de gezondheid leiden.Maar blijf in ieder geval uit de buurt van in werking zijnde radarinstallaties, vooral ook inhavens. Op zeevaartscholen worden toekomstige stuurlui altijd ervoor gewaarschuwd om nooitin de straling van een werkende scheepsradar te gaan staan.12.5 Trein, tram, trolleyBij treinen en trams wordt de stroom door de bovenleiding toegevoerd en door de niet geisoleerderails weer teruggetransporteerd. De rails kunnen de stroom dan leiden naar watervoerendelagen, die de zogenaamde zwerfstromen laten ontstaan. Dat zijn elektrische stromingendie vaak kilometers verder nog als aanzienlijk sterkere velden zijn waar te nemen dan het natuurlijkeveld ter plaatse.De invloed van treinen, trams en trolleys wordt ook bepaald door de sterkte van het elektromagnetischeveld dat ze veroorzaken. Bij treinen kan de magnetische invloed enkele tientallen totca. twee honderd meter bedragen vanaf het baanvak, buiten de reeds genoemde zwerfstromen.Het magnetisch veld van treinen is het sterkste veld, het verdient aanbeveling voldoende afstandte houden tot het baanvak. Nabij stations zal het daarom ook niet mogelijk zijn om deaanbevolen grenswaarden voor het slaapbereik van < 20 nT te bereiken.Bij stations is de invloed groter dan langs het baanvak, omdat bij het wegrijden van de trein veelvermogen wordt gevraagd, waardoor extra grote magnetische velden ontstaan. Gevoeligemensen moeten ook zorgvuldig hun plaats kiezen bij het plaatsnemen in elektrisch aangedreventreinstellen. De Stichting EHS (http://www.stichtingehs.nl) heeft hier een speciale brochure over uitgebracht.Trams en trolleys rijden door de straten van de stad en hebben daardoor altijd een vrij groteinvloed omdat er te weinig afstand van kan worden gehouden. Gevoelige mensen zullen hiermet klachten op kunnen reageren. Indien mogelijk, probeer de afstand zo groot mogelijk temaken, door bijvoorbeeld aan de achterzijde van het huis te gaan slapen. Het zal zelden mogelijkzijn nabij treinen, trams en trolleys de aanbevolen grenswaarden van minder dan 20 nT tehalen. Ook hier geldt dat bij de halte of heuvelopwaarts de invloed het grootste is.12.6 Straatverlichting en neonreclamesHet vlakbij huis hebben van een straatlantaarn of een neonreclame is net zo schadelijk als nabijeen tram of trolley wonen. Ook hier geldt dat de magnetische component het probleem vormt.Aanbevolen wordt een afstand aan te houden van 5-8 meter. Binnen deze afstand zullen deinvloeden merkbaar zijn. Overigens zijn nacht- of alarmverlichtingen aan huis ook nadrukkelijkals potentieel schadelijk te beschouwen. Wanneer je in een vreemde stad in een hotel slaapt leter dan op of er niet toevallige een uitbundige neonreclame aan de buitenmuur van je hotelkamerhangt. Daar kwam de medeauteur van dit boek pas de volgende dag achter, na een eerderonverklaarbare slapeloze nacht!Neonreclames direct voor je eigen ramen is niet gezond. Wenselijk is om ca. 5-8 meter afstandte houden in verband met de schadelijke EM-velden. Foto: Athewma 12.7 V uile stroom en schrikdraad op het platteland.Helaas wordt het laagspanning 230 Volt lichtnet de laatste jaren in toenemende mate vervuilddoor hoogfrequente interferenties, vaak veroorzaakt door voorschakelingen in elektrische systemenvan de buren, o.a. door pompen en ventilators. Berucht is de vervuiling van het lichtnetop het platteland door ondeskundig aangebracht schrikdraad. Schrikdraad geeft enorme pulsenvan zeer korte duur, en moet streng gescheiden gehouden worden van het normale lichtnet. Desystemen mogen elkaar niet kruisen en men moet tussen de kabels een grote afstand aanhouden.Door ondeskundig geplaatst schrikdraad kan er vervuiling van het lichtnet optreden. Foto: HexaEpsilon

Elektrostress-gezondheid.nl is een initiatief van Lescrauwaet (LLE) BV en NIBE Publishing BV

De inhoud van het boek refereert aan de Standard der Baubiologischen Messtechnik SBM 2008-2015

Deze website toont delen uit het boek welke voor euro 24,95 (ex. porto) is te bestellen

Voor meer informatie kunt u een e-mail sturen naar: info@elektrostress-gezondheid.nl

ISBN 978-90-74510-99-8 / Alle rechten voorbehouden aan de uitgever
.